Το εργαστήριο

Το εργαστήριο ΕΙΔΩΛΟ ξεκίνησε τη διαδρομή του το 1982 από το Γιώργο Μαρίνο, έχοντας ως αντικείμενο την αναλογική επεξεργασία ασπρόμαυρων φιλμ και την εκτύπωση φωτογραφιών. Από τα πρώτα του βήματα, η προσέγγισή του βασίστηκε στην προσήλωση στην ποιότητα, στην τεχνική ακρίβεια και στην αισθητική αρτιότητα του τελικού αποτελέσματος.

Η ενασχόληση του Γιώργου Μαρίνου με τη φωτογραφία προέκυψε σχεδόν απροσδόκητα. Σπούδαζε στη Faculté de Lettres του Πανεπιστημίου της Νίκαιας στη Γαλλία και στη συνέχεια Γαλλική Φιλολογία στην Αθήνα, από όπου πήρε και το πτυχίο του, όταν, στο πλαίσιο μιας πανεπιστημιακής εργασίας Λαογραφίας, του προτάθηκε να συνοδεύσει την έρευνά του με φωτογραφικό υλικό.

Η φωτογραφία, ωστόσο, δεν ήταν άγνωστος κόσμος για εκείνον. Ο πατέρας του, Διονύσιος Μαρίνος, ήταν καταξιωμένος φωτογράφος στον χώρο της καλλιτεχνικής φωτογραφίας, με σημαντικές διακρίσεις και χρυσά μετάλλια σε διαγωνισμούς στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Η επαφή με το έργο και την τέχνη του είχε ήδη διαμορφώσει, ίσως υπόγεια, μια εξοικείωση με τη φωτογραφική εικόνα. Όταν είδε τις φωτογραφίες που είχε δημιουργήσει για την εργασία του, αποφάσισε να ασχοληθεί με την επεξεργασία και την εκτύπωση φωτογραφιών.

Οι σπουδές του στη Γαλλική Φιλολογία, πέρα από τις γνώσεις που του προσέφεραν, συνέβαλαν στην απόκτηση μιας ευρύτερης ανθρωπιστικής και αισθητικής παιδείας. Η καλλιέργεια αυτή επηρέασε καθοριστικά τη φιλοσοφία του εργαστηρίου, όπου η τεχνική γνώση συνυπήρχε πάντα με την αισθητική ευαισθησία.

Από το 2005, το εργαστήριο προσφέρει και ψηφιακές υπηρεσίες υψηλών προδιαγραφών, συνδυάζοντας την πολύχρονη γνώση της αναλογικής φωτογραφίας με τις δυνατότητες των σύγχρονων ψηφιακών τεχνικών. Η μετάβαση στη νέα τεχνολογία δεν αποτέλεσε ρήξη με το παρελθόν, αλλά φυσική συνέχεια μιας πορείας περισσότερων από είκοσι ετών.

Ήδη από το 2000, στην ομάδα του εργαστηρίου είχε ενταχθεί η Σόφη Πάνου, φέρνοντας μαζί της πολυετή εμπειρία από τη γραφιστική. Είχε εργαστεί σε διαφημιστικά γραφεία και εκδοτικούς οίκους, ασχολούμενη με τον σχεδιασμό βιβλίων, περιοδικών και λογοτύπων. Γνώριζε το Photoshop ήδη από εκείνη την περίοδο και, μέσα από τη σύνθεση και τον σχεδιασμό, είχε καλλιεργήσει μια ιδιαίτερη σχέση με την εικόνα και την αισθητική της.

Η πρώτη της επαφή με τη φωτογραφία στο εργαστήριο έγινε μέσα από τις παραδοσιακές διαδικασίες του σκοτεινού θαλάμου: την εκτύπωση και το χειροποίητο ρετούς των αναλογικών φωτογραφιών. Αργότερα, όταν το εργαστήριο πέρασε στην ψηφιακή εποχή, η εμπειρία αυτή μεταφέρθηκε στην επεξεργασία και το ρετούς ψηφιακών αρχείων, καθώς και στο photo editing.

Σήμερα, το εργαστήριο απευθύνεται κυρίως σε επαγγελματίες φωτογράφους, αλλά και σε απαιτητικούς ερασιτέχνες, που αναζητούν μια ουσιαστική συνεργασία και επιθυμούν οι εικόνες τους να αποδίδονται με τη μεγαλύτερη δυνατή τεχνική ακρίβεια και αισθητική ισορροπία.

Η φιλοσοφία μας

Η μετάβασή μας στην ψηφιακή επεξεργασία υπήρξε μια αργή και συνειδητή διαδικασία. Είχαμε αρκετές επιφυλάξεις, κυρίως ως προς την ποιότητα του τελικού αποτελέσματος στην εκτύπωση. Οι εκτυπωτές εκείνης της εποχής χρησιμοποιούσαν υδατοδιαλυτά μελάνια, ενώ οι διαθέσιμες επιλογές χαρτιού ήταν περιορισμένες και ο συνδυασμός τους δεν μας έπειθε ως προς την ποιότητα και την αισθητική του αποτελέσματος. Έτσι αναβάλαμε επανειλημμένα την απόφαση να περάσουμε στην ψηφιακή εκτύπωση, μέχρι την εμφάνιση της τεχνολογίας pigment της Epson, αρχικά σε συνδυασμό με τα δικά της χαρτιά και στη συνέχεια με τα εξειδικευμένα χαρτιά της Hahnemühle.

Η εξέλιξη αυτή έδωσε ουσιαστική απάντηση στις απαιτήσεις μας και άνοιξε τον δρόμο για την εκτύπωση fine art inkjet με τις προδιαγραφές ποιότητας που αναζητούσαμε. Για εμάς, η ψηφιακή διαδικασία είχε νόημα μόνο εφόσον το τελικό αποτέλεσμα στο χαρτί μπορούσε να ανταποκριθεί στα κριτήρια που είχαμε θέσει μέσα από τη μακρόχρονη εμπειρία μας στην αναλογική φωτογραφία. Χωρίς ένα άρτιο τελικό προϊόν, όλη η υπόλοιπη διαδρομή, από τη σάρωση μέχρι την επεξεργασία, δεν είχε λόγο ύπαρξης.

Η βαθιά γνώση της αναλογικής διαδικασίας αποτελεί τη βάση της προσέγγισής μας και στην ψηφιακή επεξεργασία. Η διαδικασία ξεκινά από τη σωστή ρύθμιση του σαρωτή κατά την ψηφιοποίηση των φιλμ και συνεχίζεται με την προσεκτική βασική επεξεργασία των αρχείων. Τα βασικά εργαλεία μας είναι το Lightroom και το Photoshop, προγράμματα που τα τελευταία χρόνια έχουν ενσωματώσει εξαιρετικά εξελιγμένες δυνατότητες. Η εκτίμησή μας είναι ότι, σε καθαρά τεχνικό επίπεδο, προσφέρουν σήμερα έναν βαθμό ελέγχου που σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνά εκείνον που μπορούσαμε να έχουμε με τις παραδοσιακές μεθόδους του σκοτεινού θαλάμου.

Το αν αυτός ο τεχνικός έλεγχος θα οδηγήσει και σε ένα αισθητικό αποτέλεσμα που προσεγγίζει την αναλογική φωτογραφία εξαρτάται από τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιηθούν αυτά τα εργαλεία. Όταν η πηγή μας είναι ασπρόμαυρο ή έγχρωμο φιλμ, η προσεκτική ψηφιοποίηση και επεξεργασία μπορούν να δώσουν ένα αποτέλεσμα που προσεγγίζει σε πολύ μεγάλο βαθμό τον χαρακτήρα και την αισθητική της αναλογικής εκτύπωσης. Όταν, αντίθετα, η πηγή είναι ένα ψηφιακό αρχείο από φωτογραφική μηχανή, βρισκόμαστε μπροστά σε μια διαφορετική αφετηρία και, κατά συνέπεια, σε διαφορετικές αισθητικές δυνατότητες. Δεν θεωρούμε σωστό να συγκρίνουμε τις δύο προσεγγίσεις με όρους υπεροχής της μιας έναντι της άλλης. Πρόκειται για διαφορετικούς τρόπους φωτογραφικής έκφρασης, από τους οποίους επιλέγουμε κάθε φορά εκείνον που ανταποκρίνεται καλύτερα στη φύση της εικόνας.

Για εμάς, η φωτογραφική επεξεργασία δεν είναι απλώς μια τεχνική διαδικασία. Είναι η δημιουργική φροντίδα της εικόνας, με γνώση, ακρίβεια και αισθητική κρίση, πάντα με σεβασμό στην πρόθεση του φωτογράφου και στον χαρακτήρα της αρχικής λήψης. Η τεχνολογία μπορεί να αλλάζει, τα μέσα και οι δυνατότητες να εξελίσσονται, όμως η ουσία παραμένει σταθερή: ο σεβασμός στη φωτογραφική δημιουργία και η αναζήτηση του καλύτερου δυνατού αποτελέσματος.